نشريات ادواري
سلام بر همه دوستان گلم 
مي خام براتون در مورد نشريات ادواري صحبت كنم. آنها را تعريف كنم. اميدوارم اطلاعات بيشتري در مورد نشريات ادواري به دست آوريد. 
تعریف نشریات ادواری
در منابع انگلیسی نشریات ادواری تحت دو واژه کلی آورده شده است: 1)seriels 2)periodical اولی را پیایند و دومی را ادواری ترجمه کرده اند و گاهی این دو مفهوم یکسان تلقی می شود.
پیایندها مفهوم کلی تری از ادواری داشته و چنان چه فاصله انتشار آن منظم یا نامنظم باشد،پیایند محسوب می شود. در مقابل، نشریاتی که دارای فاصله زمانی انتشاراتی منظم هستند، ادواری خوانده می شوند. . بدین ترتیب مجلات و روزنامه ها از نشریات مهم ادواری محسوب می شوند. گزارش ها، خلاصه مذاکرات، راهنماها و بررسی ها و تک نگاری ها و سالنامه ها نیز اگر به صورت متوالی منتشر شوند و با شماره و سال مشخص شوند جز ادواری ها محسوب می شوند.(کریمی. 1389،84)
دانشنامه کتابداری و اطلاع رسانی نشریه ادواری را زیر مدخل « پیایندها» این چنین تعریف می کند:"نشریه هایی که به طور مسلسل و در فاصله زمانی معین منتشر می شوند و قاعدتا به طور نامحدود ادامه می یابند. پیایند ها شامل مجلات، سالنامه ها، یادبودها و خلاصه و مذاکرات و نظایر آن می شود.(سلطانی. 1379. 87)
مجله، مجموعه ای از مقاله ها در موضوعی واحد یا در موضوع های مختلف است که با عنوانی واحد و با فاصله زمانی مشخص و حداقل دو شماره در سال منتشر می شود و یا قصد انتشار در آینده را دارد. مقالاتی که در مجلات چاپ می شود، هر کدام غالبا بین2500 تا 7500 کلمه دارد.(دیانی. 1377، 51)
پیایندها یا نشریات ادواری الکترونیکی به نشریاتی گفته می شود که با عنوان مشخص و به نیت انتشار مداوم و نامحدود توسط یک موسسه، ناشر، یا شخص منتشر می شوند و محتویات آنها به صورت الکترونیکی تولید، ذخیره،و بازیابی می شود.(حري، 1381)
هر نشریه ای که در فاصله زمانی معین، روزانه، هفتگی، ماهانه، فصلی و سالانه برای مدت نامعلومی منتشر شود یک پیایند است. پیایند را غالبا مجله می گویند.در حالی که مجله تنها یک نوع پیایند است.
فاصله انتشار یک پیایند معین است یعنی به صورت روزانه،هفتگی، ماهانه یا مانند اینها منتشر می شود. ممکن است گاهی در انتشار یک پیایند تاخیر رخ دهد یا به علت تاخیر انتشار، چند شماره آن در هم ادغام شده در یک مجلد منتشر شود، ولی این موضوع تغییری در ادواری بودن نشریه ایجاد نمی کند.
هر پیایند، به غیر از عنوان، با اعداد خاصی که مربوط به دوره و شماره آن است مشخص می شود. هر چند شماره از یک پیایند یک جلد یا یک دوره را تشکیل می دهند. پیایندها ی معتبر معمولا برای هر دوره نمایه تهیه می کنند. در پیایندهای معتبر علمی انگلیسی برای هر دوره علاوه بر نمایه های مختلف، صفحه عنوان و فهرست مندرجات نیز تهیه می شود که به این ترتیب پس از صحافی و تجلید به صورت یک کتاب مستقل در می آید.
پیایند معمولا دارای سردبیر،ویراستار یا مسئول ثابتی است که عهده دار فراهم آوردن مقالات و هماهنگ کردن آنها برای انتشار است.
ناشر
مسئولیت محتوای نشریه با ناشر است یا آنکه ناشر براساس قرار داد معینی به نمایندگی از سازمان یا انجمنی که مسئول محتوای نشریه است، فقط کار چاپ . نشر را به عهده دارد.
(سینایی ،1376 ،52)
در تعریف مجله آمده است نشریه ای با عنوان مشخص که به صورت شماره ها یا جزوه های پیاپی با فاصله زمانی منظم برای مدت نامحدود منتشر می شود و حاوی مقالاتی درباره موضوع های مختلف از نویسندگان مختلف است. مجله ممکن است برای عامه مردم تهیه شود و یا اختصاص به موضوع خاص یا گروه معینی داشته باشد. فاصله زمانی شماره های یک مجله معمولا بیش از سالی یک شماره است. واژه های پیایندا و ادواری ها و نیز مجله و نشریه تخصصی معمولا به جای هم به کار می روند؛ اما تفاوت های ظریفی با هم دارند. معمولا پیایندها شامل نشریاتی که به شکل نامنظم منتشر می شوند، اما خصوصیات مجلات را ندارند نیز می شود، مانند آمارهایی که به صورت سالانه توسط تعضی از سازمان ها منتشر می شود. در حقیقت پیایند نسبت به ادواری واژه ای عام تر می باشد. بر خلاف نشریات تخصصی، مجله دارای مخاطبان عمومی تر است.
پیایندها از نظر فاصله ی انتشار ممکن است به صورت روزانه،هفتگی، دوهفته نامه، ماهانه، دو ماهانه، فصلی، شش ماهه، سالانه یا هر زمان بندی تعریف شده دیگر یا به صورت نامنظم و سالی چند شماره منتشر شوند. نظام شماره گذاری مجله بر اساس، سال، دوره، یا جلد و شماره یا ترکیب های مختلفی از آن است که هر مجله به شکل های گوناگون آن را در ذکر می کند. شماره استاندارد بین المللی پیایند(آی اس اس ان) شماره انحصاری،ثابت و بدون تغییر هر پیایند محسوب می شود که از طریق سازمان بین المللی مربوطه به هر عنوان پیایند اختصاص می یابد تا از دیگر پیایندها متمایز گردد. (محسنی، 1387، 21)
تحليل استنادي منابع رديف اول
در اين روش مجـلات بــراساس تعداد استنـاد به آنهـا در منـابع رديف اول
آمـارگيــري ميشونـد تـا از طريـق آن مجـلاتي كه بيشتــر مـورد استنـاد واقع
شدهانـد، شناسايي و رتبهبنـدي شونـد و مبنـاي انتخـاب قــرار گيــرنـد. پيش
فــرض عمـده تحليل اين است كه اگــر محققان مقـالهاي از يك مجله را بيشتــر
استفاده كنند آن مجله از اعتبار بيشتـري بـرخوردار خواهد بود.
عنوان
نامی که نشریه با آن شناخته شده است و پیوسته تحت آن نام منتشر می گردد و چنانچه تغییری در آن داده شود عنوان جدید و عنوان قبلی ذکر می شود.
ناشر
سازمانی که مسئولیت انتشار را به عهده دارد خواه دولتی باشد یا خصوصی.
سردبیر یا ویرایشگر
به طور کلی به شخصی گفته می شود که کار دیگران را برای چاپ و نشر آماده می کند. در کار نشریات ادواری به شخصی گفته می شود که مسئولیت اداره انتشار یک نشریه ادواری را به عهده دارد.
قیمت
هنگامی که از قیمت یک نشریه ادواری صحبت میشود باید توجه داشت که این قیمت به دو صورت تک شماره و اشتراک سالیانه داده می شود.
فاصله انتشار
فاصله زمانی که بین انتشار دو شماره از یک نشریه است فاصله انتشار گویند.
(مرتضایی، 1358)
گروهی از افراد متخصص و صاحب نام در حوزه موضوعی نشریه را که در کار چاپ و انتشار مقالات آن نشریه نظارت مستقیم دارند هیات تحریریه«Editioal board» گویند.
شخصی که مسئولیت اداره و انتشار یک پیایند را بر عهده دارد، سردبیر«Editor in chirf» خوانده می شود.
مدیر مسئول «Responsoble Editor» کسی است که از نظر حقوقی مسئول درستی یا نا درستی مطالب موجود در نشریه است و پاسخ گوی مقامات قانونی و مراجع قضایی می باشد.
فرد یا سازمانی که مجوز انتشار یک نشریه ادواری را دریافت می کند صاحب امتیاز محسوب می شود.
شماره استاندارد بین المللی ادواری ها ISSN
شماره منحصر به فردی که به هر نشریه ادواری به صورتی مجزا اختصاص می یابد و آن را در میان سایر نشریه ها متمایز می گرداند.
( کریمی. 1389 ، 84)
مجله های دسترسی آزاد
چارلز و بایلی(2005) معتقدند که مجله های دسترسی آزاد، مجله هایی الکترونیکی هستند که با حمایت مالی شخص یا سازمان خاصی منتشر میگردند.و خوانندگان برای استفاده از آنها هزینه ای نمی پردازد و به طور رایگان می توانند از خدماتی نظیر مطالعه،ذخیره، ارسال به دیگران یا چاپ مطالب برخوردار شوند. هم چنین، پذیرش مقاله در این مجله ها به تایید چند داور وابسته است و مولف در این مجله ها صاحب امتیاز اصلی اثر خود باقی می مانند.
سوبر(2006) نیز مجله های دسترسی آزاد را بدین صورت تعریف می کند: مجله های الکترونیکی، رایگان، دائمی و از هر گونه محدودیت قانونی ناشی از مالکیت معنوی و حق مولف آزاد هستند. این مجله ها توسط موسسه های غیر انتفاعی همانند«plos»و یا موسسه های انتفاعی همانندـ«Biomed central» منتشر می شوند.
راهنمای مجله های دسترسی آزاد، مجله ی دسترسی آزاد را مجله ای می داند که برای انتشار از الگویی استفاده می کند که در آن هیچ هزینه ای از خواننده دریافت نمی شود و خواننده از حق خواندن، چاپ کردن، انتقال فایل، نسخه برداری، جستجو، ارسال به دیگران و پیوند دادن به آن برخوردار است.
از مجموع تعریف ارائه شده می توان نتیجه گرفت که مجله دسترسی آزاد به مجله ای گفته می شود که دسترسی آزاد و رایگان به متن کامل مقاله های منتشر شده درآن برای همگان میسر باشد. به طور خلاصه، ویژگی های مجله های دسترسی آزاد را می توان چنین بر شمرد:
· دارای دسترسی نا محدود و پیوسته روی انترنت هستند.
· خواننده از حق خواند،چاپ کردن، ارسال به دیگران و پیوند دادن به آنها برخوردار است.
· برخلاف نشریه های دیگر که مولف به طور معمول پیش از نشر مقاله با امضای موافقتنامه ای بخش زیادی از حقوق خود را به ناشر منتقل می کند؛ در مجله های دسترسی آزاد ، مولف صاحب حقوق خود باقی می ماند.
· پذیرش مقاله هابرای نشر در این مجله ها، بستگی به تایید چند داور و گذراندن فرایند بررسی تخصصی دارد.
· (صابری 1387،218)
طبقه بندی مجله ها بر اساس محتوا: مجله ها به ویژه مجله های فارسی رابر اساس وابستگی سازمانی که دارند، به دو گروه عمده می توان تقسیم کرد. مجله هایی که به نحوی به سازمان های دولتی وابسته اند، از نظر محتوا به 4 گروه قابل تقسیم می باشند.
1) مجله های علمی-پژوهشی، مجله هایی هستند که حاصل تحقیقات نظری و بنیادی را گزارش می کنند. ویژگی اصلی این مجله ها ارائه گزارش تحقیقاتی است که به طور کلی به علم مربوط می شود و محتوای آنها خاص مکان ، زمان و جامعه ی خاصی نیست.
2) مجله های علمی-کاربردی، مجله هایی هستند که مقاله های آنها بهره وری علمی از علم و دانش را در محیطی خاص، به منظور غلبه بر مسائل موجود در آن محیط، مورد توجه قرار می دهند.
3) مجله های ترویجی، مجله هایی هستند که مقاله های آنها به زبانی نسبتا کمتر علمی، دانش و راه های بهره وری از آن را بین گروه زیادی از کسانی که به حرفه ای مشخص اشتغال دارند. گرچه این مقاله ها از محتوای علمی برخوردارند، ولی محتوای علمی آنها به زبانی نسبتا ساده و عاری از اصطلاحات علمی، بر روی کاغذ آورده می شود تا استفاده از آنها برای تعداد بسیار زیادی از افراد میسر باشد.
4) مجله های خبری، مجله هایی هستند که هدف از انتشار آنها پخش اطلاعات مربوط به فعالیت های تازه بین اعضای سازمانی مشخص است. انتصاب ها، بازدید ها، جلسه های عمومی، پیشرفت های اداری فعالیت های غیر جاری، برنامه های در دست اجرا محتوای این مجله ها را تشکیل می دهند. (دیانی،1377)
